ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO (IBS)

ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO (IBS)

  • Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) jest przewlekłym zaburzeniem czynnościowym jelit.
  • Klinicznie objawia się dyskomfortem lub bólem brzucha związanym z defekacją i zmianą rytmu wypróżnień, czemu mogą towarzyszyć zaburzenia aktu defekacji.
  • IBS występuje u około 10-20% osób w całej populacji.
  • Jest drugą co do częstości, po przeziębieniu, przyczyną nieobecności w pracy. Stanowi również najczęstszy powód zgłaszania się chorych do poradni gastroenterologicznych.
  • IBS istotnie obniża komfort życia, ale nie wpływa na długość życia
  • Nie jest znany mechanizmu patofizjologiczny, dlatego leczenie ma charakter objawowy.

Etiologia IBS jest prawdopodobnie wieloczynnikowa. U poszczególnych chorych w różnym stopniu współistnieją:

a) zaburzona motoryka,

b) nadwrażliwość trzewna na ból,

c) zaburzenia osi mózg-jelito,

d) zaburzenia ośrodkowego przetwarzania bodźców,

e) zaburzenia czynności układu wegetatywnego i hormonalnego,

f) czynniki środowiskowe i genetyczne,

g) następstwa infekcji

h) zaburzenia psychospołeczne.

Częściej chorują kobiety (1,5:1).

  • U kobiet zmienność objawów – w różnych fazach cyklu miesiączkowego, w okresie przed menopauzą i po, w czasie ciąży, w trakcie leczenia hormonalnego i po owariektomii – świadczy o znaczeniu hormonów płciowych, w szczególności estrogenów.
  • Czynniki psychospołeczne traumatycznych przeżycia emocjonalne w dzieciństwie (np. utrata rodziców) zwiększa ryzyko rozwoju zespołu w wieku dorosłym
  • Zaburzenie składu flory bakteryjnej kolonizującej jelito grube i nieprawidłowa kolonizacja przez bakterie jelita cienkiego
  • Zmieniona reaktywność układu immunologicznego błony śluzowej przewodu pokarmowego i interakcje neuroimmunologiczne.

OBJAWY IBS

  • ból brzucha, różnorodne pod względem nasilenia i lokalizacji. Często nasilają się rano po wstaniu z łóżka oraz w 30-90 minut po posiłku wzdęcia, biegunka, zaparcie, naprzemienna biegunka i zaparcie,
  • parcie na stolec,
  • wrażenie niepełnego wypróżnienia,
  • obecność śluzu w stolcu, objawy wegetatywne,

OBJAWY TOWARZYSZĄCE W ZESPOLE JELITA DRAŻLIWEGO

  • skurcze przełyku
  • bóle głowy, migrena
  • uczucie zmęczenia
  • zapalenie guzków krwawniczych
  • zaburzenia snu
  • szczelina odbytu
  • zaburzenia miesiączkowania
  • zaburzenia oddawania moczu
  • tachykardia i kołatanie serca

NIETOLERANCJA POKARMOWA A IBS

  • x nietolerancja mleka (34,5% chorych)
  • x Kapusta (25%)
  • x jaja (12%),
  • x kukurydza (9,5%),
  • x cebula (36%),
  • x czekolada (25%),
  • x kawa (26%),
  • x orzechy (18%),
  • x jabłka (14%)
  • x alkohol (10-14%)

Sposób żywienia nie jest przyczyną choroby, jednak niektóre pokarmy mogą nasilać dolegliwości.  Dieta często pomaga w wyzdrowieniu, niekiedy bywa również jedynym środkiem leczniczym. Dostosowanie sposobu żywienia jest ważnym elementem skutecznego leczenia zespołu jelita nadwrażliwego.  Dla każdego pacjenta dietę ustala się indywidualnie, w zależności od występujących objawów.

Zaleca się następujące technologie przyrządzania posiłków:

  • x gotowanie, gotowanie na parze,
  • x pieczenie w folii
  • x duszenie.
  • x Wartość energetyczna diety powinna być zgodna z normami, lecz jednocześnie dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta (np. w otyłości zmniejszenie kaloryczności diety).
  • x Modyfikacja diety zmniejsza szereg objawów zespołu jelita nadwrażliwego. Polega ona na indywidualnej eliminacji niektórych produktów żywnościowych nasilających dolegliwości
  • x Ograniczenie spożycia tłustych mięs i wędlin, jeżeli ból brzucha powstaje zaraz po spożyciu posiłku. Jednocześnie trzeba zwiększyć ilość spożywanego białka.
  • x Resztki peptydowe (niestrawionego białka) w jelicie grubym, mogą podlegać rozkładowi w procesach gnilnych, co powoduje biegunkę i cuchnące gazy. Zdarza się tak po spożyciu mięsa bogatego w tłuszcze i tkankę łączną.
  • Wskazane jest też ograniczenie lub całkowite wykluczenie z diety kawy naturalnej i mocnej herbaty, ponieważ zawarte w nich kofeina lub teina zwiększają kurczliwość mięśniówki jelita cienkiego.
  • Należy ograniczyć spożycie alkoholu. Przyczynia się on do nasilenia dolegliwości bólowych, chorób przewodu pokarmowego oraz chorób wątroby i trzustki

W IBS często obserwuje się nietolerancje zdolnych do fermentacji, słabo wchłanianych węglowodanów, takich jak:

  • x laktoza,
  • x fruktoza,
  • x fruktany,
  • x sorbitol i inne alkohole cukrowe (poliole).
  • Związki te określane są mianem fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli (FODMAPs, Fermentable, Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides and Polyols).

Zalecenia:

STYL ŻYCIA

  • x Regularny wysiłek fizyczny, poza ogólnoustrojowym dobroczynnym wpływem, przyspiesza pasaż gazów jelitowych i wzmacnia mięśnie jamy brzusznej.
  • x Posiłki powinny być spożywane regularnie i wolno.
  • x Należy unikać napojów gazowanych.
  • x Prawidłowa dieta nie powinna zawierać nadmiaru tłuszczów i białek, które sprzyjają retencji gazów jelitowych oraz węglowodanów, które są substratem do fermentacji
  • x Produkty bogate w błonnik (otręby, fasola, chleb razowy, kapusta itp.) oraz jego suplementacja mogą nasilić wzdęcia.

DIETA W POSTACI BIEGUNKOWEJ

  • x Dieta ubogobłonnikową, niskotłuszczowa z ograniczeniem cukrów fermentujących w jelitach – fruktoza, sorbitol
  • x Zawartość tłuszczu powinna być ograniczona do 20% potrzeb energetycznych ustroju. Odpowiada to 40-50 g tłuszczu dziennie.
  • x Tłuszcz powinien pochodzić z wartościowych produktów, jak olej słonecznikowy, lniany, rzepakowy, świeże masło (spożywane na surowo). Może być również stosowana oliwa z oliwek.
  • x Z węglowodanów najlepsza jest skrobia, której źródłem w diecie ubogobłonnikowej są produkty zbożowe z wysokiego przemiału i ziemniaki.
  • x Szczególną uwagę należy zwrócić na podaż witamin – A, D, E, K, C i witamin z grupy B (zwłaszcza wit. B12), ze względu na niekiedy ich upośledzone wchłanianie.
  • x W przypadku utrzymującej się biegunki, może dojść do niedoboru wapnia, potasu i żelaza. Potas można wyrównać przez podawanie soków bogatych w ten pierwiastek np. pomidorowego, jabłkowego.
  • x Podaje się 5-6 posiłków dziennie w takich ilościach, aby chory nie odczuwał uczucia pełności i wzdęcia.
  • x Należy unikać ostrych przypraw i używek.
  • x Warzywa i owoce należy spożywać gotowane i przetarte oraz jako surowe soki, w celu pokrycia zapotrzebowania na witaminę C.
  • x Sporadycznie dozwolone są drobno starte surówki z zalecanych warzyw i owoców zawierających niewielką ilość włókna pokarmowego.

 

DIETA W POSTACI ZAPARCIOWEJ ZESPOŁU JELITA

  • x W okresie zaparć zaleca się dietę bogatobłonnikową.
  • x Dieta bogatobłonnikowa jest modyfikacją żywienia podstawowego, polegającą na zwiększeniu ilości błonnika pokarmowego i płynów.
  • x W codziennym jadłospisie należy uwzględnić produkty z każdej grupy żywności: zbożowe, mleczne, warzywa, owoce, chude mięso, ryby, drób, sery, tłuszcze roślinne bogate w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe.
  • x Wskazane jest spożywanie produktów zbożowych z pełnego przemiału.
  • x Zaleca się od 30 do 50 g błonnika na dobę. Pobudza on perystaltykę jelit oraz wpływa na konsystencję i objętość mas kałowych.
  • x Należy jeść codziennie przynajmniej 500 g owoców i 500 g różnych warzyw w postaci gotowanej i surowej.
  • x Zaleca się od 2 do 2,5 l dziennie, w postaci herbaty owocowej, soku pomidorowego, kefiru i niegazowanej wody mineralnej oraz innych £ ,J|j dozwolonych płynów. k i
  • x Zamiast chleba jasnego, należy przynajmniej
  • w części spożywanego pieczywa stosować w diecie chleb gruboziarnisty, pełny graham.
  • x Unikać należy pokarmów „rozleniwiających” pracę motoryczną jelit, takich jak: czerwone wino, kakao, czekolada, czarna herbata, potrawy z białej mąki.

Probiotyki

  • Regularnie spożywane zapobiegają tzw. Biegunkom podróżnych
  • Hamowanie adhezji bakterii do ścian jelita
  • Stymulowanie motoryki p.pokarmowego
  • Żywe kultury bakterii
  • Łagodzenie objawów nietolerancji laktozy
  • Udział w syntezie witamin z grupy B i witaminy K
  • Działanie i mmuno modulujące na śluzówkę Jelita

Dodaj komentarz