Nietolerancja na gluten

Nietolerancja na gluten

Szacuje się że nie celiakalna, niealergiczna nadwrażliwość na gluten (pszenicę) dotyka od 0,5 do 6% populacji. Niealergiczna, nie autoimmunologiczna nadwrażliwość na gluten występuje prawdopodobnie częściej niż celiakia i alergia na białka glutenowe, a efektywnym sposobem objawowego jej leczenia, podobnie jak w celiakii, jest stosowanie diety bezglutenowej.  Brak jednak swoistych markerów oraz jednoznacznych sposobów diagnostyki nieceliakalnej i niealergicznej nadwrażliwości na gluten (pszenicę), a najlepszym sposobem jej rozpoznawania wydaje się być zastosowanie po diagnostyce różnicowej w kierunku celiakii i alergii próby eliminacji prowokacji z podwójnie ślepą próbą.

 Nieceliakalna, Niealergiczna Nadrważliwość Na  Gluten (Zboża Glutenowe)

Objawy pojawiają się w nie długim czasie po spożyciu produktów zawierających zboża glutenowe, głównie pszenicę:

  • _ dolegliwości z przewodu pokarmowego: ból, regurgitacja, zgaga, wzdęcia, rozpieranie, biegunka lub zaparcia
  • _ ból głowy,
  • _ zmęczenie,
  • _ drętwienie, ból, skurcze kończyn,
  • _ depresja, zaburzenia snu
  • _ zmiany skórne
  • _ niedokrwistość
  • _ zaburzenia miesiączkowania,
  • _ zmiany masy ciała
  • brak swoistych dla celiakii autoprzeciwciał
  • brak swoistych przeciwciał IgE, pozytywnych
  • wyników testów skórnych i markerów reakcji komórkowej
  • zwiększone stężenie przeciwciał przeciwko gliadynie w klasie IgG
  • niewielkie zmiany zapalne lub brak zmian w obrębie błony śluzowej jelita cienkiego (skala Marsh’a 0-1)
  • część pacjentów ma typową dla celiakii predyspozycję genetyczną

 Celiakia

Celiakia jest chorobą charakteryzującą się zabu­rzeniami wchłaniania, wynikającymi z przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej jelita cienkiego, spo­wodowanego nietolerancją glutenu, proteiny zawar­tej w zbożu i produktach zbożopochodnych. Celia­kia może przebiegać często w sposób skryty, skąpo- objawowy lub z objawami naśladującymi inne choroby. Choroba może się ujawnić w każdym wie­ku, uosób podatnych genetycznie, spożywających gluten. W obrazie histopatologicznym celiakii do­minuje zanik kosmków jelita cienkiego, a także prze­rost krypt i nacieki limfocytów w blaszce właściwej błony śluzowej, które stopniowo ustępują po wycofa­niu glutenu z diety. Zmiany histopatologiczne nie zawsze zajmują całe jelito, czasami kończą się za dwunastnicą.

 

Objawy i dolegliwości z przewodu pokarmowego

  • objawy dyspeptyczne,
  • brak łaknienia
  • uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej,
  • ból,
  • wzdęcia,
  • luźne stolce, biegunka lub zaparcia (nietolerancja laktozy,
  • sacharozy itp.)
  • wrzodziejące zapalenie jelita czczego i krętego, stany zapalne,
  • nowotwory przewodu pokarmowego (chłoniaki, gruczolaki) m.in.
  • dwunastnicy, jelita grubego, jamy ustnej, przełyku
  • Niedobory pokarmowe, głównie żelaza, kwasu foliowego, wapnia i witaminy D

Objawy i dolegliwości spoza przewodu pokarmowego

  • _ Dermatitis Herpetiformis
  • _ Hipoplazja szkliwa
  • _ Osteopenia / Osteoporoza
  • _ Niski wzrost i masa ciała
  • _ Opóźnione dojrzewanie
  • _ Zaburzenia płodności
  • _ Niedokrwistość z niedoboru żelaza, oporna na doustne podawanie Fe
  • _ Stany zapalne wątroby, stawów
  • _ Epilepsja ze zwapnieniami śródmózgowymi Ataksja i inne zaburzenia neurologiczne
  • _ Częste infekcje (zaburzenia funkcji śledziony i węzłów krezkowych)
  • _ Zaburzenia neuropsychiczne (zmiany nastroju, smutek, apatia, agresja, depresja)

Prowokacja glutenem

  • _ zalecana jedynie u osób u których nie wykonano badań serologicznych i/lub biopsji jelita cienkiego przed wprowadzeniem diety bezglutenowej, jak również u osób, u których w pierwszym badaniu nie uzyskano pełnego potwierdzenia
  • _ Powinna trwać 3 miesiące, albo do wystąpienia objawów, ale nie krócej niż 4-6 tygodni
  • _ Dieta powinna dostarczać 10-15g glutenu / dobę w 2-3 posiłkach Przeprowadza się ją nie wcześniej niż po 2 latach stosowania diety bezglutenowej i nie wcześniej niż przed ukończeniem 6 roku życia lub po okresie pokwitania

Choroba trzewna coraz częściej ujawnia się udo- rosłych. Jej przebieg jest zwykle nietypowy. Objawy, takie jak niedokrwistość z niedoboru żelaza, osteopo­roza, niepłodność męska, skłonność do spontanicz­nych poronień, zaburzenia miesiączkowania, depre­sja lub wzrost aktywności transaminaz, nakazują roz­ważać podjęcie diagnostyki w kierunku celiakii, albowiem jej potwierdzenie stwarza szansę wylecze­nia. Rozpoznanie choroby trzewnej ustala się za po­mocą biopsji jelitowej, oznaczanie przeciwciał nie da- je 100-proc. pewności. Leczenie celiakii polega na dożywotnim stosowaniu diety bezglutenowej.

ZALECENIA DIETETYCZNE

Istnieje szereg zaleceń dla osób dotkniętych chorobą trzewną. Opierają się głównie o całkowite wykluczenie produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień i owies, ze względu na zawarte w nich prolaminy. Inne postulaty to: niespożywanie potraw zawie­rających laktozę, gdyż często obserwuje się jej równoległą nietolerancję, piwa, kawy zbo­żowej i rozpuszczalnej, napojów owsianych, whisky czy ginu. Wśród dopuszczonych do spożycia wyróżnić można wszelakie pokarmy z symbolem przekreślonego kłosa: mąkę sojową, ryżową, kukurydzianą, ziemniaczaną, z tapioki, sorgo, amarantusa, prosa, manioku czy komosy ryżowej. Dopuszczone jest również włączenie do diety bezglutenowej skrobi pszennej. Wśród napojów bezpiec­nych do spożycia są woda mineralna, nektary i soki owocowe oraz jarzynowe, kompoty, herbata, napary ziołowe, naturalna kawa, a wśród alkoholi to: wino, brandy, koniak, rum i wódki żytnie ( Kupper 2005, Swora i współaut. 2009).

W skład jadłospisów diety bezglutenowej powinny wchodzić:

  • _ ryż brązowy, dziki ryż,
  • _ ziarna i owoce roślin bezglutenowych np. psyllium, tapioka, amarantus, quinoa (komosa ryżowa), teff,
  • _ ziarna sezamu, lnu, pestki słonecznika, dyni, orzechy, migdały
  • _ pieczywo, mąki pełnoziarniste np. ryżowe, kukurydziane, gryczane
  • _ pieczywo i potrawy z dodatkiem nasion, ziaren, płatków, otrąb czy kasz bezglutenowych np. z gryki, prosa, kukurydzy, ryżu, amarantusa

Suplementacja:

  • D,
  • _ wit. z grupy B (głównie wit. B9 i B12)
  • _ wapń
  • _ żelazo,
  • _ magnez,
  • _ cynku, miedzi i selenu.

Dodaj komentarz