Niedokrwistość

Niedokrwistość (anemię) rozpoznaje się wówczas, gdy stężenie hemoglobiny we krwi wynosi mniej niż 13,5 g/dl u mężczyzn i 11,5 g/dl u kobiet. Niedokrwistość spowodowana niedoborami składników odżywczych występuje powszechnie u dzieci, młodych dziewcząt, kobiet ciężarnych (ma to związek ze zwiększonym zapotrzebowaniem na składniki krwiotwórcze) oraz u osób starszych, co może wynikać z wielochorobowości, warunków socjoekonomicznych, ale też niedołężności i braku opieki, trybu życia, nawyków żywieniowych czy demencji. Jest również częsta u osób stosujących diety alternatywne. W przebiegu niedokrwistości dochodzi do hipoksji, czyli niewystarczającego utlenowania tkanek, co klinicznie manifestuje się osłabieniem i pogorszeniem tolerancji wysiłku fizycznego, występowaniem bólów oraz zawrotów głowy, upośledzeniem koncentracji i uwagi, bladością skóry i błon śluzowych, tachykardią. Dodatkowo, w zależności od przyczyn anemii, obserwowane są objawy charakterystyczne dla określonego typu niedokrwistości.

Z perspektywy związanej ze stanem odżywienia najczęściej rozpatruje się tzw. niedokrwistości niedoborowe (w tym z niedoboru żelaza, witaminy B12, kwas foliowego).

Niedokrwistość miKrocytARNA (ang. ida)- niedobór żelaza prowadzi do zahamowania wytwarzania hemoglobiny i obniżenia parametrów morfologicznych układu erytrocytarnego. Niedobór żelaza oprócz zaburzeń w transporcie tlenu (związanych z niskimi stężeniami Hb) prowadzi do zakłóceń wielu procesów metabolicznych (syntezy DNA, transportu elektronów w łańcuchu oddechowym, regulacji cyklu komórkowego). Przyczyną niedoboru żelaza w każdym wieku mogą być zaburzenia wchłaniania, do których dochodzi w stanach obniżenia kwasowości soku żołądkowego, po resekcji żołądka, w zanikowym czy autoimmunologicznym zapaleniu żołądka, w przebiegu zakażeń Helicobacter pylori, chorób zapalnych jelit, przewlekłych biegunek, celiakii. Także dieta bogata w fityniany i herbatę, szczawiany, fosforany, ubogobiałkowa sprzyja wystąpieniu IDA.

LECZENIE- głównym zadaniem jest znalezienie i wyleczenie przyczyny niedoboru żelaza oraz uzupełnienie iego braków w organizmie, a celem – osiągnięcie prawidłowego stężenia hemoglobiny i ferrytyny we krwi. Najczęściej żelazo suplementuje się za pomocą tabletek doustnych (inna droga to podawanie preparatów dożylnie lub domięśniowo, ale stosuje się je tylko w wyjątkowych przypadkach). Przyjmować się je powinno razem z witaminą C, która zwiększa wchłanianie żelaza. Niektóre preparaty żelaza należy przyjmować na czczo, ponieważ wiele produktów żywnościowych zmniejsza jego wchłanianie.

Niedokrwistość megaloblastyczNA-. to anemia pojawiająca się w wyniku niedoboru wit. B12 (kobalaminy) oraz kwasu foliowego. W diagnostyce niedokrwistości z niedoboru wit. B12 istotne jest ustalenie przyczyny niedoboru witaminy B12. Ocenia się przede wszystkim obecność autoprzeciwciał przeciwko czynnikowi wewnętrznemu Castle’a. Anemia zależna od niedoboru kwasu foliowego najczęściej jest skutkiem nieprawidłowej diety, alkoholizmu lub chorób układu pokarmowego. Niedobór kwasu foliowego rzadko występuje w formie izolowanej i najczęściej związany jest niedoborami innych składników, zwłaszcza witaminy B12.

LECZENIE: najważniejsze jest nalezienie przyczyny niedoboru kobalaminy i kwasu foliowego, następie uzupełnienie niedoboru za pomocą tabletek doustnych lub preparatów domięśniowych. Niezbędne jest wdrożenie zbilansowanej diety pod kontrolą specjalisty.

Podstawowe zalecenia prawidłowo zbilansowanej, codziennej diety obejmują:

Nabiał: żółtko jaja kurzego, jajko na twardo, jajko na miękko, mleko, jogurt, kefir, maślanka, zsiadłe mleko, sery twarogowe.
Ryby: -łosoś, makrela, sardynka, śledź oraz dorsz wędzony, makrela wędzona, pikling, sardynka w pomidorach, sardynka w oleju, tuńczyk w wodzie, tuńczyk w oleju, Chude mięso: tatar, wołowina, cielęcina, baranina, gęś, królik, chudy drób bez skóry (kura, indyk),

Produkty zbożowe: chleb żytni razowy z soją i słonecznikiem, chleb żytni razowy, chleb żytni pełnoziarnisty, pumpernikiel, chleb chrupki, chleb graham, bułki grahamki, otręby pszenne, zarodki pszenne, płatki owsiane, płatki żytnie, kasza jaglana, kasza gryczana, kasza pęczak, ryż brązowy, amarantus

Nasiona, ziarna i orzechy: dynia, słonecznik, sezam, mak, siemię lniane, nasiona chia, zwłaszcza pistacjowe, laskowe, arachidowe, migdały, włoskie, wiórki kokosowe, fasola, groch, soczewica, soja oraz kiełki soczewicy i soi

Warzywa i owoce: kiszonki, boćwina, bób, brokuły, brukselka, burak, cykoria, czosnek, fasola szparagowa, groszek zielony, kalarepa, kiełki, koper ogrodowy,

pietruszka liście i korzeń, por, szczaw, szczypiorek, szpinak, porzeczki czarne, porzeczki białe, porzeczki czerwone, poziomki, maliny, awokado; suszone morele, śliwki, figi, daktyle, rodzynki.

Należy pamiętać, że w produktach żywnościowych istnieją dwa rodzaje żelaza: hemowe i niehemowe. Żelazo hemowe, pochodzenia zwierzęcego, to żelazo lepiej przyswajalne. Z kolei rośliny zawierają żelazo niehemowe, którego przyswajalność jest znacznie mniejsza.. Zbyt długa obróbka termiczna może powodować straty żelaza (dotyczy zwłaszcza produktów pochodzenia roślinnego).

Dodatkowe zalecenia dotyczące obróbki i przechowywania żywności:
– jak najwięcej produktów należy spożywać na surowo,

– gotowanie, duszenia lub pieczenie warzyw i owoców powinno być krótkie, dodatkowo produkty
z dużą zawartością folianów należy gotować w małej ilości wody, bez dodatków zakwaszających,

– świeże warzywa liściaste należy przechowywać w lodówce lub spożywać na bieżąco (przechowywanie
ich w temperaturze pokojowej może powodować straty folianów sięgające do 70%).

 

  • ŚNIADANIE:

Jajecznica na maśle ze szcz 2 jajka

cebuli

szczypiorek

  • pomidor
  • kromki chleba razowego 2 łyżeczki masła kawa zbożowa

II ŚNiADANlE:

Koktajl ze szpinakiem (l-2 porcji) pomarańcza banan

kiwi 2 garście szpinaku

2 łyżki soku z cytryny jogurt naturalny

OBIAD:

stek wołowy średnio wysmażony kasza jaglana

fasolka szparagowa

lemoniada z cytryną i pietruszką

PODWIECZOREK:

Jaglanka z suszonymi owocami i orzechami: kasza jaglana

mleko

suszone jabłka, morele, rodzynki orzechy pistacjowe migdały

nasiona chia

KOLACJA:

Kanapki z pastą z tuńczyka:

  • kromki chleba pełnoziarnistego tuńczyk w sosie własnym papryka czerwona

zielona pietruszka jogurt naturalny herbata owocowa

Dodaj komentarz