NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY

NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY
(hipertyreoza)

zespół objawów klinicznych, obejmujący liczne zaburzenia, które wynikają z nadmiernego pobudzenia wrażliwych komórek przez zwiększoną ilość krążących we krwi hormonów tarczycy:

T3 (trójjodotyroniny) oraz T4 (tyroksyny)

Epidemiologia:

2% populacji dorosłych;

5x częściej chorują kobiety szczególnie w wieku 20-40 lat

Ryzyko zależy od wieku, podaży jodu
i predyspozycji genetycznych

Przyczyny:

  • autoimmunologiczna choroba Gravesa- Basedowa
  • wole guzkowe toksyczne
  • choroby zapalne tarczycy
  • nadmierna podaż jodu
  • nadmierne dawki hormonów tarczycy
  • guzy przysadki mózgowej, tarczycy

Leczenie:

  • leki – przeciwtarczycowe (tyreostatyki), które hamują produkcję hormonów tarczycy (tiamazol, propylotiouracyl) oraz p-blokery, które łagodzą objawy towarzyszące (propranolol)
  • jod promieniotwórczy – powolne i nieodwracalne niszczenie komórek tarczycy
  • operacja – częściowa lub całkowita resekcja tarczycy

Przełom tarczycowy – w wyniku nieleczenia lub nieprawidłowego leczenia dochodzi do gwałtownego zaostrzenia objawów załamanie homeostazy ustrojowej organizmu niewydolność wielonarządowa | zagrażające życiu wymagana hospitalizacja śmiertelność 30-50%

Po leczeniu pacjenci powinni być pod stałą kontrolą, należy monitorować stężenie TSH w surowicy krwi oraz wykonywać USG tarczycy, choroba może nawrócić lub rozwinąć się w niedoczynność.

Profilaktyka – odpowiednia ilość jodu w diecie (w Polsce obowiązkowe jodowanie soli kuchennej), nie palenie papierosów, unikanie stresu.

Zalecenia dietetyczne

nadczynności tarczycy towarzyszy przyspieszenie metabolizmu, wzrost perystaltyki jelit co może wiązać się z występowaniem biegunek co z kolei może zaburzać wchłanianie substancji odżywczych i prowadzić do niedoborów w diecie, wówczas zastosowanie znajduje dieta łatw

  • Kaloryczność – podczas leczenia wzrost kaloryczności o 15-25%, w przypadku znacznej nadczynności nawet o 50-80%

o przy nadczynności tarczycy może dochodzić do spadku masy ciała oraz ubytku masy mięśniowej

  • Węglowodany – złożone – przy nadczynności tarczycy może dochodzić do zaburzeń gospodarki węglowodanowej – kasze, makarony, pieczywo, otręby
  • Błonnik – 25-40g (norma fizjologiczna) w przypadku biegunek do 25g
  • Tłuszcze – 20-35% – tłuszcze nienasycone, pochodzenia roślinnego, oleje na zimno, oliwa, orzechy

kwasy omega-3 o działaniu przeciwzapalnym, protekcyjnym na układ nerwowy, zwiększenie odporności organizmu

  • Białko – wzrost zapotrzebowania nawet do 110-130g na dobę, obecność białka pełnowartościowego w każdym posiłku – nabiał, chude mięso, jaja, biała fasola
  • Technologia kulinarna – duszenie bez obsmażania, gotowanie, gotowanie na parze
  • Przyprawy – unikanie ostrych, mocnych przypraw na rzecz przypraw łagodnych takich jak cynamon, majeranek, wanilia – by nie pobudzać dodatkowo pracy jelit
  • Używki – rezygnacja z mocnej kawy i herbaty, napojów energetycznych, alkoholu

> Ważne elementy diety:

o witamina D 2000 j./doba i Ca – zwiększony metabolizm powoduje wzrost ryzyka osteoporozy o witaminy antyoksydacyjne – A, C. E – nadczynność tarczycy wiąże się z powstawaniem wolnych rodników

Przykładowy jadłospis:
o JOD – nadmiar oraz łagodny niedobór mogą prowadzić do nadczynności tarczycy (bezpieczna górna granica spożycia wynosi 1,1 mg na dzień

śniadanie II śniadanie obiad podwieczorek kolacja
chleb graham* z masłem, gotowaną polędwicą cielęcą, zieloną sałatą i świeżym ogórkiem*, skropione olejem roślinnym kisiel truskawkowy z dodatkiem kaszy manny i serka homogenizowanego naturalnego, posypany migdałami* makaron razowy* z gotowanym filetem z indyka w sosie pomidorowym z cukinią i czerwoną fasolką* zupa z pieczoną dynią, marchewką i jarmużem*, podana z jogurtem naturalnym, posypana koperkiem i skropiona oliwą sałatka z kaszy jęczmiennej z gotowanym burakiem i jajkiem na miękko, skropione oliwą i posypane natką pietruszki
*jeśli nie występują biegunki

 

 

Bibliografia

  • Diet and Throid Disease, A. Vadekeetil, Acta Scientific Nutritional Health, 2019
  • Dieta w chorobach tarczycy, P.Tuchendler i Z. Zdrojewicz, Med. Rodz, 2017
  • Thyroid Disease and diet – Nutrition plays a Part in Maintaining Thyroid Health, Ch. Harris, Today’s Dietitian, 2012
  • Thyroid Disease and Diet Control, T.K. Soon i P.W. Ting, Journal of Nutritional Disorders & Therapy, 2018
  • Trudności w leczeniu choroby Gravesa-Basedowa, E. Szczepańska, M. Gietka-Czernel, H. Jastrzębska, Post N Med., 2017
  • Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy, K. Patusiak, J. Michałowska, P. Bogdański, Wybrane Problemy Kliniczne, 2017

Dodaj komentarz