Kamica żółciowa

Kamienie mogą być pojedyncze lub mnogie, mogą powstawać w samym pęcherzyku żółciowym lub w przewodach żółciowych. Kamica żółciowa (łac. cholelithiasis} choroba polegająca na powstawaniu złogów, czyli kamieni żółciowych w drogach żółciowych.

  • Choroba może przebiegać bezobjawowo do chwili ataku kolki żółciowej. Mogą wystąpić ostre ataki, wymioty, silne wzdęcia, zatrzymanie gazów i stolca.
  • Napady kolki wywołane są błędami dietetycznymi, stresem, wysiłkiem fizycznym, wstrząsami i kaszlem.
  • Bywa też przyczyną ostrego zapalenia trzustki w wyniku zatkania przewodu trzustkowego, a nawet śmierci.

Epidemiologia

  • Kamica żółciowa należy do najczęstszych chorób układu pokarmowego, a zapadalność na nią ciągle wzrasta.
  • jest powszechną chorobą o średniej częstości występowania 10-25% w krajach zachodnich i jest jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji z powodu chorób układu pokarmowego w krajach europejskich.
  • Badania epidemiologiczne wskazują, iż 2-3 krotnie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.
  • Uważa się, że w Polsce ponad 11% całej populacji cierpi z powodu tej choroby.
  • Chociaż rzadziej niż u dorosłych, częstość występowania kamicy żółciowej wśród dzieci i młodzieży wzrasta.

75-85% wszystkich kamieni żółciowych to „                                                                    Zazwyczaj występują w wyniku zaburzonej

homeostazy cholesterolu w wątrobie, który prowadzi poprzez nadmiar cholesterolu do formowania się złogów.

CZYNNIKI PREDYSPONUJĄCE
płeć żeńska nadwaga, otyłość (szczególnie niedobór błonnika w diecie
osoby starsze   otyłość trzewna) dieta bogata w węglowodany i
mała aktywność fizyczna cukrzyca   tłuszcze zwierzęce
przewlekłe zażywanie leków insulinooporność narażenie na chemikalia, takie
  predysponujących do dyslipidemie   jak metale ciężkie, pestycydy
  powstawania złogów spożywanie alkoholu błędy dietetyczne
  żółciowych nieregularne spożywanie posiłków czynniki genetyczne

 

Leczenie

Najwłaściwszym sposobem leczenia kamicy jest zabieg usunięcia pęcherzyka żółciowego wraz ze złogami (cholecystektomia). Coraz częściej jest on wykonywany metodą laparoskopową (bez otwierania jamy brzusznej).

PROFILAKTYKA

★ Badania: rentgenowskie (cholecystografia} lub USG

ALE RÓWNIEŻ!

PLAN ŻYWIENIOWY

Dieta powinna być łatwostrawna z ograniczeniem tłuszczów.

Posiłki podaje się w małych objętościach, o umiarkowanej temperaturze, często 5 razy w ciągu dnia.

Zasady komponowania diety

  • Białko – norma fizjologiczna – 1g/kg masy ciała
  • Tłuszcz – ogranicza się do 40-50g
  • Węglowodany – uzupełniają wartość energetyczną
  • Błonnik – do 25g

OGRANICZ!

  • Szpinak
  • Rabarbar
  • Szczaw

NIE JEDZ!

  • Żółtka jaj
  • Podroby (wątroba, mózg)
  • Tłuste mięso i ryby
  • Śmietana, pełne mleko
  • Ostre przyprawy
  • Używki
  • Smalec, słonina, boczek, łój, tłuste sery
  • Produkty trudno strawne, długo zalegające w żołądku, wzdymające
  • Produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe, tłuszcze TRANS
  • Nadmierna ilość cukru, słodyczy, czekolada

Techniki kulinarne

  • Warzywa i owoce – gotowanie, rozdrobnione, w postaci soków i przecierów
  • Gotowanie na parze, duszenie, pieczenie
  • Zupy – na wywarach warzywnych
  • Zupy, sosy, warzywa doprawia się zawiesiną z mąki i mleka
  • NIE smaż na tłuszczu! Dozwolony tłuszcz dodaje się w postaci surowej do gotowych potraw!

Przykładowe menu

Śniadanie: Pieczywo żytnie, margaryna miękka, papryka, sałata, pszenne kiełki
Drugie śniadanie: Borówki z jogurtem naturalnym
Obiad: Zupa selerowa z grzankami,

ryż, filet z indyka na parze, natka pietruszki, bukiet jarzyn
Podwieczorek: Budyń z truskawkami

Kolacja: Naleśniki bez tłuszczu z farszem warzywnym

Piśmiennictwo:

  • Burmeister G, Hinz S, Schafmayer C. Acute Cholecystitis Zentralbl Chir. 2018 Aug;143(4):392-399
  • Di Ciaula A, Portincasa P. Recent advances in understanding and managing cholesterol gallstones. F1000Res. 2018 Sep 24;7. pii: F1000 Faculty Rev-1529
  • Chang CM, Chiu THT, Chang CC5, Lin MN, Lin CL. Plant-Based Diet, Cholesterol, and Risk of Gallstone Disease: A Prospective Study. Nutrients. 2019 Feb 4;11(2). pii: E335. doi: 10.3390/nu11020335
  • Wirth J, Song M, Fung TT, Joshi AD, Tabung FK, Chan AT, Weikert C, Leitzmann M, Willett WC, Giovannucci E, Wu K. Diet-quality scores and the risk of symptomatic gallstone disease: a prospective cohort study of male US health professionals. Int J Epidemiol. 2018 Dec 1;47(6):1938-1946. doi: 10.1093/ije/dyy210
  • López-Reyes A, Clavijo-Cornejo D, Fernandez-Torres J, Medina-Luna D, Estrada-Villasenor EG, Gómez-Quiroz LE, Gutierrez M, Granados J, Vargas-Alarcón G, Pineda C, Garcfa H, Morales-Garza LA, Gutierrez-Ruiz MC, Martfnez-Flores K. Fast Morphological Gallbladder Changes Triggered by a Hypercholesterolemic Diet. Ann Hepatol. 2018 Aug 24;17(5):857-863. doi: 10.5604/01.3001.0012.3160
  • Monika Parzęcka, Marta Drażniuk, Ola Sobieska, Katarzyna Soroka, Justyna Szczygieł, Aleksy Adamus, Mieczysława Czerwionka-Szaflarska. Występowanie i przyczyny kamicy pęcherzyka żółciowego u dzieci i młodzież Pediatria Polska Volume 91, Issue 1, January-February 2016, Pages 35-39
  • Małgorzata Chochowska, Marcin Wytrążek, Jerzy T. Marcinkowski. Związek zaburzeń w układzie mięśniowo-powięziowym oraz objawów sugerujących kamicę dróg żółciowych – studium przypadku zaburzeń czynnoś Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 4, 261-267
  • Ostrowska L, Czapska D, Stefańska E, Karczewski J,Wyszyńska U. Czynniki ryzyka kamicy żółciowej u osób otyłych i z należną masą ciał Roczn. PZH, 2005, 56 nr 1, 67-76
  • Bogdan Kędzia, Elżbieta Hołderna-Kę Miód i surowce roślinne w leczeniu chorób wątroby i pęcherzyka żółciowego. Post Fitoter 2017; 18(1): 42-46
  • Ciborowska H, Rudnicka A. Dietetyka – żywienie zdrowego i chorego czł PZWL, 2019, wyd. IV, 352-353

Dodaj komentarz