Czynniki determinujące wydolność

Czynniki determinujące wydolność fizyczną

Wydolność fizyczna jest to zdolność organizmu do wykonywania określonego rodzaju pracy fizycznej, wyrażona maksymalnym poziomem możliwości wysiłkowych oraz sprawnym przebiegiem procesów odnowy. (Kubica 1995)

  1. Przemiany energetyczne ustroju 
  • Procesy tlenowe (wydolność aerobowa)
  • Procesy beztlenowe (wydolność aerobowa)
  • Rezerwy energetyczne
  1. Koordynacja nerwowo-mięśniowa (po to istnieje metodyka nauczania ruchu)
  • Siła i szybkość ruchów
  • Technika (precyzja ruchu i koordynacja)

błędy techniczne i brak koordynacji zwiększają koszt energetyczny wysiłku – im mniejszy tym lepiej – pozwala na zwiększenie intensywności lub wydłużenie możliwości czasu jego trwania.

  1. Termoregulacja i gospodarka wodno- elektrolitowa
  2. Właściwości budowy ciała

wysokość i masa ciała, struktura ciała – otłuszczenie, masa mięśni, typ włókien mięśniowych, proporcje długościowe.

  1. Czynniki psychologiczne
  • Motywacja
  • Technika

Czynniki warunkujące VO2max

Czynniki związane z funkcjonowaniem układu oddechowego:

 Maksymalna wentylacja minutowa płuc

Stosunek wentylacji pęcherzykowej do perfuzji (przepływ krwi przez pęcherzyki płucne), sprawność dyfuzji gazów (palenie tytoniu powoduje pogrubienie błon biologicznych utrudniając proces)

 

Czynniki związane z krążeniem:

  •  Maksymalna pojemność minutowa serca
  • Poziom hemoglobiny we krwi, ilość erytrocytów – pojemność tlenowa krwi
  • Powinowactwo hemoglobiny do tlenu
  • Ciśnienie tętnicze krwi

 

Czynniki związane z przepływem mięśniowym:

  • Przepływ krwi przez mięsień
  • Gęstość kapilar w mięśniu
  • Sprawność dyfuzji tlenu do komórek (mitochondrium)

Z metabolizmem mięśniowym:

  • Ilość mitochondrium w komórce mięśniowej
  • Masa mm. i typ włókien mm
  • Aktywność enzymów oksydacyjnych w komórkach mm
  • Dostarczanie substratów energetycznych do komórek

Wsk. intensywności Niska (marsz) Umiarkowana (trucht) Duża (bieg)
Udział włókien mm. Wolnokurczliwe (ST) Szybkokurczliwe oksydacyjne (FTa) Szybkokurczliwe glikolityczne (FTb)

 

Wydolność aerobowa (tlenowa)

Jest to zdolność organizmu do wykonywania wysiłków długotrwałych mających charakter wytrzymałościowy.

Miarą wydolności tlenowej jest maksymalny minutowy pobór tlenu (VO2max) popularnie określany jako pułap tlenowy.

Wydolność tlenowa maleje z wiekiem od 25-30 roku życia (przez to, że maleje częstość skurczów serca). Wytrenowalność VO2max jest stosunkowo niewielka – ok. 20%

Parametr dość mocno warunkowany genetycznie

 

Przeciętny poziom maksymalnego pobierania tlenu w ml·kg-1 u przedstawicieli różnych konkurencji i dyscyplin sportowych

Narciarstwo biegowe, biegi LA długodystansowe, wioślarstwo, kolarstwo – m 80-90, k 65-70

Biathlon, biegi LA średnie, piłka nożna, pływanie – m 68-74, k 56-65

Piłka ręczna, piłka siatkowa – m 55-65, k 50-55

Warunkiem pobrania największej ilości tlenu jest zaangażowanie największej liczby mm.

 

Czynniki warunkujące VO2max

Czynniki związane z funkcjonowaniem układu oddechowego:

  • Maksymalna wentylacja minutowa płuc
  • Stosunek wentylacji pęcherzykowej do perfuzji (przepływ krwi przez pęcherzyki płucne), sprawność dyfuzji gazów (palenie tytoniu powoduje pogrubienie błon biologicznych utrudniając proces)

Czynniki związane z krążeniem:

  • Maksymalna pojemność minutowa serca
  • Poziom hemoglobiny we krwi, ilość erytrocytów – pojemność tlenowa krwi
  • Powinowactwo hemoglobiny do tlenu
  • Ciśnienie tętnicze krwi

Czynniki związane z przepływem mięśniowym:

  • Przepływ krwi przez mięsień
  • Gęstość kapilar w mięśniu
  • Sprawność dyfuzji tlenu do komórek (mitochondrium)

Z metabolizmem mięśniowym:

  • Ilość mitochondrium w komórce mięśniowej
  • Masa mm. i typ włókien mm
  • Aktywność enzymów oksydacyjnych w komórkach mm
  • Dostarczanie substratów energetycznych do komórek

1 g hemoglobiny transportuje 1,34 ml tlenu

16g/100 ml krwi u m – 20-21 ml tlenu na 100 ml krwi – pojemność tlenowa krwi – ilość tlenu znajdująca się w danej objętości krwi

Pojemność tlenowa krwi jest największą przeszkodą

Układ oddechowy jest w stanie dostarczyć ogromną ilość tlenu

Mięśnie są w stanie zużyć każdą ilość tlenu

Krew – (i wszystko co związane z hemoglobiną) jest określana wąskim gardłem w transporcie tlenu

Cały doping w sporcie ukierunkowany jest na parametry krwi

W przypadku hemoglobiny  trzeba mierzyć też poziom żelaza (bo wchodzi w skład hb)

Wpływ treningu wysokościowego na kykorzystanie tlenu w mięśniach:

– zwiększenie gęstości naczyń włosowatych

– wzrost zawartości mioglobiny w mm

– wzrost liczby mitochondriów w mm

– wzrost aktywności enzymów oksydacyjnych w mitochondriach

Trenować optymalnie na wys 1600-3000mnpm., czas trwania 3-4 tyg, efekty 8 tyg, 3-5 razy w roku.

Metody TW:

– trening “mieszkaj wysoko – trenuj wysoko”

– trening “mieszkaj wysoko – trenuj nisko”

– trening “mieszkaj nisko – trenuj wysoko”

 

Dodaj komentarz