Anoreksja

Anoreksja

Czym jest?

Gorszym i bardziej podstępnym wrogiem niż Ci się wydaje…

Anorexia nervosa- jadłowstręt psychiczny -zaburzenie odżywiania polegające na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez osobę chorą. Jednocześnie zaburzony jest obraz własnego ciała i występuje lęk przed przybraniem na wadze. Pierwsze objawy anoreksji przeważnie pozostają niezauważone przez otoczenie, dopiero przy utracie znacznej masy ciała, pojawia się u bliskich sygnał alarmujący, że chory może mieć problem z zaburzeniami łaknienia. Przy niebezpiecznie niskiej wadze dochodzi do znaczącego osłabienia organizmu, dodatkowo przy niedoborze witamin i składników odżywczych zaburzone zostaje funkcjonowanie wielu narządów wewnętrznych. W ośrodkowym układzie nerwowym następuje zanik kory mózgowej , powodując zaburzenia neuropsychologiczne. Niestety coraz częściej anoreksja prowadzi do skrajnego wyniszczenia organizmu, a nawet śmierci. Szacuje się, że ok 10% pacjentów umiera w przeciągu 10 lat trwania choroby. Około 50% umiera w wyniku głodzenia, 1/3 popełnia samobójstwa.

Problem zaburzeń odżywiania tkwi u jego źródła.

Przyczyny anoreksji.

  1. Psychologiczne: depresja, obsesje i kompulsywny lęk, niska samoocena, tendencja do pomniejszania własnych osiągnięć , zaburzony obraz własnego ciała, trauma psychologiczna lub fizyczna, perfekcjonizm, zbytnie poczucie odpowiedzialności,

wysokie ambicje i potrzeba sukcesu

  1. Czynniki genetyczne: niekorzystne w okresie ciąży i okołoporodowym, zaburzenia okresu karmienia we wczesnym dzieciństwie, choroby układu pokarmowego
  • Czynniki środowiskowe : trudne relacje z rodzicami, przecenianie oczekiwań społecznych, przemoc
  1. Kulturowe: ideał szczupłej sylwetki symbolem sukcesu, kult ciała

 

Jak rozpoznać czy bliska nam osoba może być chora?

Objawy:

  • Lęk przed otyłością prowadzący do drastycznego ograniczenia ilości i kaloryczności pokarmów i
  • Prowokowanie wymiotów
  • Stosowanie forsownego wysiłku
  • Stosowanie środków przeczyszczających, moczopędnych, zmniejszających apetyt
  • Przewlekłe zmęczenie i zaburzenia koncentracji
  • Napady padaczkowe, depresja
  • Brak miesiączki
  • Ubytek masy ciała 10-15%, BMI poniżej 17,5 kg/m2
  • Wykonane wyniki laboratoryjne wskazują zmiejszenie wartości białka całkowitego, albumin, globulin w surowicy, pojawiają się obrzęki.
  • Anoreksja wymaga postawienia diagnozy i leczenia przez wyspecjalizowany zespół współtworzony przez lekarza, psychiatrę lub psychologa, dietetyka, niekiedy pracownika pomocy społecznej.

Jakie kroki podjąć, by wygrać z chorobą?

Rola dietetyka

Jest konsultantem dla rodziców i zespołu specjalistów, pomaga w uzyskaniu stopniowego zwiększania porcji pożywienia pacjenta przy czym proponuje odpowiednie pożywienie np. bardzo odżywcze o dużej gęstości energetycznej, radzi również w kwestii podawania np. wysokoenergetycznych napojów – produktów specjalnego przeznaczenia żywieniowego

Terapia dietetyczna.

CEL LECZENIA:

  • Przywrócenie należnej masy ciała
  • Wzrost spożycia żywności
  • Nauczenie chorego prawidłowych nawyków żywieniowych
  • Cofnięcie w miarę możliwości powikłań zdrowotnych
  • Analiza i rozwiązanie kwestii psychologicznych, które leżą u podstaw choroby

Zalecenia dietetyczne

Dieta początkowa 1200-1500 kcal: łatwo strawna, ubogotłuszczowa i ubogolaktozowa, niskosodowa, aby nie dopuścić do wystąpienia zaburzeń gastrologicznych spowodowanych wyniszczeniem organizmu. CEL: 80- 95% masy należnej masy ciała, dobierana indywidualnie z uwzględnieniem preferencji żywieniowych, kaloryczność uwzględniana indywidualnie i zależy od stanu pacjenta: masy ciała, stopnia wyniszczenia i niedoborów witaminowo-mineralnych. 5- 6 posiłków małych posiłków. Konsystencja posiłków półpłynna, papkowata, stała.

Dieta docelowa 300-3500 kcal( tj. 40-50kcal/kg nmc.) pełnowartościowa, zbilansowana, łatwo strawna bogatobiałkowa.

Białko: (15-20%) 1,2-2 g na kg należnej masy ciała, 50% pochodzenia zwierzęcego.

Tłuszcze: 1,5 g/kg należnej masy ciała (70-100g tłuszczu na dobę). Tłuszcze powinny dostarczać 20-30% energii dziennego zapotrzebowania. Najlepsze źródła masło, śmietana, oleje, sery śmietankowe, jako wzbogacenie diety MCT ( łatwo przyswajalne tłuszcze zawierające średnio-łańcuchowe kwasy tłuszczowe ) Węglowodany : są uzupełnieniem wartości energetycznej diety ( 50-60%, 10% sacharozy) należy włączyć do diety produkty wysokoenergetyczne, tj. Miód, cukry, dżemy. Do napojów, soków owocowo-warzywnych, koktajli wskazane jest dodawanie cukru. Błonnik: 25-40%. 4-5 posiłków.

Grupy produktów Dozwolone Niezalecane
Mięso, drób, ryby Chude mięso: cielęcina, królik, kurczak, indyk i chude ryby: morszczuk, dorsz Tłuste gatunki : wieprzowina, baranina, gęś, tłuste ryby
Potrawy półmięsne i bezmięsne Budynie z kasz, warzyw, makaronu.

Tarta z z warzywami, z owocami, z serem

Wszystkie potrawy smażone na głębokim tłuszczu np. Placki ziemniaczane, krokiety, bigos, fasolka po bretońsku
Tłuszcze Mleko, słodka śmietana, oleje roślinne, oliwa z oliwek Smalec, słonina, boczek, margaryny twarde
Warzywa Młode, świeże : marchew, dynia, pietruszka, pomidor bez skórki, warzywa z wody z dodatkiem tłuszczu Warzywa wzdymające np. Czosnek, cebula, ogórki, rzodkiew, rzepa, nasiona roślin strączkowych, zasmażane, marynowane, solone
Ziemniaki Gotowane, pieczone Smażone w tłuszczu frytki, krążki
Owoce Dojrzałe, soczyste, jagodowe, winogrona bez pestek, cytrusowe, brzoskwinie, morele, banany, jabłka gotowane, pieczone Wszystkie niedojrzałe gruszki, czereśnie, daktyle, owoce marynowane
Desery Kisiele, budynie, galaretki, jogurty, kremy, soki, przeciery owocowe Tłuste ciasta z kremem, torty, desery z alkoholem, chałwa, kakao, czekolada, batony
Pieczywo Chleb pszenny, suchary, pieczywo półcukiernicze, drożdżowe, herbatniki Chleb żytni, świeży razowy, pieczywo chrupkie żytnie
Napoje Mleko, jogurt, kefir, słaba herbata, słaba kawa, soki i koktajle owocowo- warzywne Kakao, czekolada, napoje alkoholowe, woda mineralna gazowana, chcą-cola, leminiada
Przyprawy Sok z cytryny, cukier, pietruszka, koper, majeranek, rzeżucha, melisa Ostre: ocet, pieprz, papryka, chili, curry, musztarda, gorczyca, ziele angielskie, liść laurowy
Dodatki do pieczywa Masło, chudy i półtłusty ser twarogowy, pasty serowe z różnymi dodatkami, mięso gotowane, chude wędliny, szynka, polędwica, chude ryby, jaja, galaretki mięsne, drobiowe, rybne Tłuste wędliny, konserwy, kiszka, pasztetówką, smalec, tłuste sery, jajko gotowane na twardo i smażone z tłuszczem

 

Przykładowy jadłospis diety łatwo strawnej :

Śniadanie :chleb pszenny z twarogiem chudym , dżemem malinowym, kawa zbożowa z chudym mlekiem II Śniadanie: koktajl owocowo-warzywny

Obiad: pieczony kurczak z dynią i ziemniakami, herbata owocowa

Podwieczorek: kisiel z jogurtem naturalnym i jagodami

Kolacja : ryż z warzywami i dorsz gotowane na parze, woda mineralna niskosodowa

Zalecana suplementacja: Vit.D3 i preparatami wapnia (do 1200 mg/d.).

Piśmiennictwo:

  1. Artykuł „Dietoterapia doustna u pacjentów z anoreksją” Dutkiewicz A., Grzelak T., Psychiatryczna Psychologia Kliniczna, 2016 r, strona 104-106
  2. Ciborowska H., Rudnicka A, „żywienie w wychudzeniu.” Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2019, str. 434-436
  3. Ciborowska H., Rudnicka A, „Dieta łatwostrawna bogatobiałkowa.” Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2019, str. 288-293
  4. Dobrzyńska M., Rymaszewska J „”Jadłowstręt psychiczny-ciągłe wyzwanie dla współczesnej medycyny”, 2006 r., str 165-170
  5. Lewitt A., Brzęczek K, Krupiewicz K „ Interwencje Żywieniowe w leczeniu anoreksji- wskazówki dietetyczne” Endokrynologia. Otyłość. Zaburzenia Przemiany Materii, 2008 r, str. 128-136
  6. Artykuł„ Jadłowstręt Psychiczny -co widzą motyle” Kręgielska-Narożna M., Walczak – Gałęzewska M, Lis I. Farmacja Współczesna 2014 r., 1-6
  7. Artykuł „Rehabilitacja żywieniowa w jadłowstrętem psychicznym: rola i zakres pracy dietetyka w zespole terapeutycznym”, Jaworski M. , Klimkowska K, Różańska K, Fabisiak A, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2017 r.

Dodaj komentarz